Orange the world: wat wil je er mee?

Het is inmiddels een jaarlijks ‘terugkerende gebeurtenis’ voor teams Communicatie: Orange the world. Discussie over nut en noodzaak van de inzet van communicatie is lastig, want wie vindt de veiligheid van meisjes en vrouwen nu niet belangrijk? In Nederland wordt immers nog steeds elke 8 dagen een meisje of vrouw vermoord - in ongeveer de helft van de gevallen door haar (ex-partner). En toch moeten we erover in gesprek. Anders blijven we hangen in het oranje verlichten van het gemeente- of provinciehuis voor ‘bewustwording’.

Ik zag dat het provinciehuis van Noord-Holland op 25 november oranje was verlicht vanwege de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen. Ruim een week later (Orange the world is nog niet eens afgelopen) was het paars om aandacht te vragen voor de Internationale Dag voor Mensen met een Beperking op 3 december. Wat volgt? Op 10 december een lichtshow met oranje en paars voor de Internationale Dag van de Mensenrechten? Voor je het weet zijn we alleen nog aan het praten over op welke dag we welke kleur licht op een gebouw zetten.

Maar goed, terug naar Orange the world. Want er liggen wel degelijk kansen, zeker gezien het thema van dit jaar. En ja, ook de provincie Noord-Holland verlicht niet alleen het gebouw, maar neemt gelukkig concrete maatregelen om met name onveilige plekken in de openbare ruimte aan te pakken.

Orange the world: wat is het eigenlijk precies?

Orange the world is de campagne van de Verenigde Naties tegen geweld tegen vrouwen. De campagne begint op 25 november, de Internationale Dag tegen Geweld tegen Vrouwen, en duurt tot 10 december, de Internationale Dag van de Rechten van de Mens. De tussenliggende dagen worden de ‘16 Days of Action against Violence against Women’ genoemd. Inmiddels worden in meer dan 100 landen gebouwen of andere objecten oranje uitgelicht en worden er allerlei activiteiten georganiseerd. Ook wordt geld ingezameld voor het Trust Fund to End Violence against Women, waarmee wereldwijd projecten worden gefinancierd. Nederland deed in 2015 voor het eerst aan de campagne mee. 

Het thema dit jaar: gemeenten aan zet

De campagne staat dit jaar in het thema van gemeenten. Volgend jaar zijn de gemeenteraadsverkiezingen en de organisatie ziet dat als een kans om de aanpak van gendergerelateerd geweld op lokaal niveau een flinke impuls te geven. Gemeenten zijn immers verantwoordelijk voor lokale veiligheid, de openbare ruimte en de opvang van meisjes en vrouwen die met geweld te maken krijgen. De organisatie heeft daarom maar liefst 49 concrete actiepunten voor gemeenten op een rijtje gezet.

Is inzet van Communicatie nuttig en nodig?

Mijn uitgangspunt is dat je nooit alleen communicatie inzet. Als je iets wilt veranderen, dan zijn er concrete maatregelen nodig. Daarom vind ik het heel goed dat Orange the world de actiepunten voor gemeenten op een rijtje heeft gezet. Die gaan bijvoorbeeld over preventie, toegankelijkheid van hulp en het doen van onderzoek. Voor elk van die actiepunten kun je kijken of het nodig is communicatie in te zetten. En niet alleen tijdens de ‘16 Days of Action’, maar het hele jaar!

Als bij jouw gemeente de bestuurder alleen ‘iets’ wil met Orange the world in het kader van ‘bewustwording’, dan is de belangrijkste tip te vragen wie er ambtelijke opdrachtnemer is om aan de slag te gaan met de aanbevolen acties, of er ook een ambitie is geformuleerd in het coalitieakkoord en of er budget beschikbaar is gemaakt in de begroting. Is dat allemaal niet aan de orde? Dan is de vraag hoeveel prioriteit het tegengaan van geweld tegen vrouwen en meisjes echt heeft en waarom je daar dan capaciteit van team Communicatie voor zou inzetten? Of is het de bestuurder die lijdt aan Fear Of Missing Out (FOMO)?

Dit soort vragen worden echt wel gesteld door teams Communicatie en die krijgen soms nul op rekest: het moet toch. Wat is dan wijsheid? Ik heb een paar tips voor je:

Richt je op (een van) de drie actiepunten (van de 49!) die Orange the world heeft geformuleerd op het gebied van communicatie:

• Onderzoek de effectiviteit van campagnes en herhaal deze regelmatig, met handelingsperspectief.
• Voer publieke normstellende en bewustwordingscampagnes gericht op omstanders.
• Stimuleer lokale en regionale media om altijd informatie over hulplijnen te plaatsen bij artikelen en programma’s waarin gender-gerelateerd geweld een rol speelt.

Ik ben vooral blij met de eerste aanbeveling: onderzoek de effectiviteit van campagnes! Is daar geen geld of tijd voor? Vraag je dan opnieuw af hoeveel prioriteit dit onderwerp dan echt heeft en waarom er wel geld en tijd is om een campagne te doen, waarvan je het effect niet wilt weten.

Wat betreft de publieke normstelling: daar zou ik wel een pleidooi willen houden om dat qua frame om te gaan buigen van ‘het tegengaan van geweld tegen vrouwen en meisjes’ naar ‘het tegengaan van geweld door jongens en mannen’. Zoals Orange the world zelf zegt over wat er nodig is om geweld tegen vrouwen te bestrijden: “We moeten investeren in mannen en jongens, door hen op vroege leeftijd duidelijk te maken wat geweld tegen vrouwen teweeg brengt en hoe zij kunnen voorkomen dader te worden, en door hen te betrekken als belangrijke medestanders om het denigreren en objectiveren van vrouwen uit te bannen en en andere mannen aan te spreken die zich hier schuldig aan maken.” In die zin is het goed dat de rijksoverheid daar nu ook op inzet met de campagne ‘Man, zeg wat er van’. Al gaat die misschien nog niet ver genoeg, want in de campagnevideo blijven excuses voor het sexueel grensoverschrijdende gedrag aan de vrouw in kwestie uit.

De voorbereiding van Orange the World van volgend jaar begint nu

Orange the world is een case die ik niet alleen dit jaar, maar afgelopen jaren erg vaak heb besproken met teams Communicatie. Je weet dat de vraag elk jaar terugkomt en dat er veel maatschappelijke druk op zit. Laat je als team Communicatie niet elke keer weer verrassen en plan zelf tijdig het moment om het goede gesprek met de bestuurder én de verantwoordelijke vakcollega te voeren. De voorbereiding voor Orange the world 2026 begint nu ;-)

Zorg dat je goed beslagen ten ijs komt. Evalueer je inzet van dit jaar: hoeveel tijd en geld is er geïnvesteerd in communicatie en welke impact heb je daar mee kunnen maken? Wat is op basis daarvan je advies voor volgend jaar - ook als je kijkt naar de actiepunten van Orange the world zelf? En pakt jouw gemeente de actiepunten op? Dan zou ik zeker met je vakcollega’s gaan kijken voor welke van deze acties communicatie cruciaal is. Dan draag je echt iets bij aan een veiliger wereld voor meisjes en vrouwen - en niet alleen tijdens de ‘16 Days of Action’.