Mensen betrekken: wil je het echt?

Zullen we nooit meer genoegen nemen met de vraag: "Hoe betrekken we jongeren?" Als iemand deze vraag stelt, beantwoord die dan met een wedervraag: Wil je het? Wil je het écht?

Deze vraag stelde Marije van den Berg deze week in een update op LinkedIn. Een prikkelende vraag, die je ook breder kunt oppakken. Want bijna alle teams Communicatie worstelen met de vraag hoe je mensen kunt betrekken en dan met name de moeilijk bereikbare doelgroepen. Je kunt zelf wel bedenken aan welke groepen in de samenleving we dan denken, niet zelden op een stereotype manier (die vaak ook barst van de aannames). De vraag is gerelateerd aan: hoe kunnen we iets onderzoeken? Want ook dat is iets waar teams Communicatie mee worstelen: hoe pakken we dat aan?

Mijn antwoord is inmiddels simpel (ook geleerd van Marije trouwens): “Het antwoord op hoe is ja.’ 

Als je echt in contact wilt komen met mensen en je weet ook goed wat je vraag is, dan kun je echt verzinnen hoe je dat doet. Dat is vaak verrassend simpeler dan mensen denken. Je hoeft namelijk niet altijd een groot kwantitatief en representatief onderzoek te doen, vaak volstaat het om bijvoorbeeld even over de markt te lopen en een paar mensen een vraag te stellen. Of zoals Jochem Boeke dat doet in Deventer: gewoon aanbellen bij mensen in de wijk om hen te vertellen over de beschikbare subsidie voor isolatie. Dat levert niet alleen nieuwe subsidieaanvragen op, maar ook inzicht in waarom mensen wel of niet isoleren en hoe ver de wijk op weg is naar aardgasvrij. Lees de interessante update die Jochem daarover deelde op LinkedIn.

Ritzo ten Cate publiceerde een mooie post op LinkedIn over het Veranderlab Veiligheid, waarmee de gemeente Groningen een jaar of tien geleden ​​onderzoek deed naar veiligheid en veiligheidservaring. Stadjers vertelden waar ze zich onveilig voelden, waarom dat zo is en wat hen een gevoel van veiligheid geeft. Op basis daarvan werd een lange lijst ‘veiligmakers’ opgesteld. Het is een actueel voorbeeld, omdat veel gemeenten na de moord op Lisa inzetten op het aanpakken van onveilige plekken: bosjes worden gesnoeid en er komt meer verlichting. Maar zijn dat wel de juiste maatregelen? Voeren we daarover het juiste gesprek met de juiste mensen? Door een van de (burger)begeleiders wordt bijvoorbeeld gezegd: “We merkten in de groep dat het ontzettend lastig was dat als we stug vasthouden aan veiligheid, dat er heel veel mensen waren die dan hun ei niet kwijt konden, omdat ze het dan niet over onveiligheid mochten hebben. Dat zorgde voor ontzettend veel weerstand. Dus uiteindelijk hebben we daar toch een iets vrijere vorm in gekozen.”  Over het Veranderlab Veiligheid werd een mini-docu gemaakt, die ik ter inspiratie (en met toestemming van Ritzo) graag met je deel: Veranderlab Veiligheid: De energie van de zwerm

Als je er op gaat letten zijn er genoeg mooie voorbeelden hoe je in contact kunt komen met mensen. Lees bijvoorbeeld dit artikel over communicatieprofessionals van het RIVM die de wijk intrekken voor het gesprek over het bevolkingsonderzoek. Vind je zo’n aanpak zelf nog lastig? Er zijn tientallen organisaties met ervaringsdeskundigen met wie je kunt samenwerken of die je op weg kunnen helpen. Op Gebruiker Centraal vind je een handig overzicht.

Als het gaat om mensen betrekken, dan denk ik ook aan al die dappere communicatieprofessionals die soms ontzettend moeilijke bewonersbijeenkomsten begeleiden. Van hen kunnen we nog een hoop leren.

Misschien heb jij als lezer ook een voorbeeld om te delen in een van mijn volgende nieuwsbrieven. Stuur het me! Zet er even bij of ik het met naam en toenaam mag delen.

Waarom doen we dit soort dingen niet vaker (of altijd)? Wat volgens mij veel communicatieprofessionals weerhoudt is dat direct contact super spannend en confronterend kan zijn. Zeker als het gaat om mensen met wie je normaal gesproken niet zo snel in contact komt. Ze vragen misschien wel iets heel anders van je dan je zelf in gedachten had. En wat doe je dan? Wat je eenmaal hebt gehoord, kun je daarna niet negeren. Wat je ophaalt, kun je niet zomaar naast je neerleggen. Als je dat niet wilt, dan kun je er inderdaad beter niet aan beginnen. Want dan wil je niet écht andere mensen betrekken..

Dat directe contact is iets dat we in dit vak een beetje verleerd lijken te zijn. Kijk maar eens naar de gemiddelde vacaturetekst. Er worden communicatieprofessionals gevraagd die plannen schrijven, content maken en politiek-bestuurlijk sensitief zijn. In promotiefilmpjes zien we leuk op de fiets naar het werk, gezellig met collega’s en werken achter de computer. Maar wanneer worden er nu mensen gevraagd die goed zijn in het praten met inwoners, het doen van onderzoek en het verwoorden van hun vragen, suggesties en belangen in de organisatie? Wanneer zien we filmpjes van betrokken inwoners, botsende belangen en stevige gesprekken in het gemeentekantoor? Het antwoord laat zich raden. Overigens zou het fijn zijn als deze democratische kwaliteiten niet alleen van communicatieprofessionals worden gevraagd, maar van alle ambtenaren.

Lees trouwens vooral de hele update van Marije. Die ging namelijk over de winnaar van de Dorpsvernieuwingsprijs 2025 van de LVKK Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen. De winnaar is de Jongerenraad van Ooltgensplaat. De jury noemt de aanpak “radicaal vormvrij, inspirerend en zeer eigentijds”: een manier van werken die dorpen in heel Nederland laat zien wat er mogelijk wordt wanneer jongeren écht eigenaar mogen zijn van hun eigen omgeving. Zoals Marije aangeeft: Wat een verschil met veel van de inpakkende jongeren-gemeenteraads-initiatieven waar jonge mensen vooral vergader-les krijgen "zoals het heurt". Bam!