Wat als woorden verdwijnen?

Op de radio hoorde ik iemand vertellen over het boek ‘Een woord voor’ van Eva Meijer. Ik vond dat zo intrigerend dat ik het boek meteen heb gekocht. 

De plot van het boek is dat er woorden verdwijnen. Niet alleen uit het dagelijkse taalgebruik, maar ook uit boeken en van het internet. Eerst valt het niet zo op, maar op een gegeven moment verdwijnen er woorden die zich lastig laten vervangen. Als bijvoorbeeld het woord ‘geel’ verdwijnt, ontstaan verschillende groepen in de samenleving: kaaszeggers, zonzeggers en hooizeggers. De spanningen lopen hoog op en de regering grijpt op een gegeven moment in met een tijdelijke taal change naar het Engels.

Hoe grappig dit ook klinkt, het boek is een prachtige filosofische beschouwing op de betekenis van taal. Wat verliezen we als we niet meer de juiste woorden kunnen vinden? Slagen we er dan in nieuwe woorden te vinden en wat gebeurt er als dat niet lukt?

[p 63] ‘Eigenlijk wel mooi’, zegt Uma. ‘Dat mensen zich eindelijk eens druk maken over hoe ze dingen zeggen, niet alleen wat ze zeggen.’
’Ik vind het onheilspellend’, zegt Agnes. ‘Want ik ben het met je eens. Met elk woord dat je kwijtraakt verlies je iets van de gemeenschappelijke wereld, en die wereld begint te rafelen, en als dat doorzet kan ze ons op een gegeven moment niet meer dragen.’

Ook dit vond ik een mooie passage als liefhebber van overheidscommunicatie en duidelijke taal:

Op een gegeven moment zegt hoofdpersoon Mik [p 105]: ‘Misschien is een versimpeling niet alleen slecht.’ […] Het kan berichten van de overheid toegankelijker maken. En wetenschappelijke kennis.’
Agnes schudt haar hoofd: ‘Het is een misverstand dat versimpeling tot toegankelijkheid leidt. In Nederland moet alles maar steeds makkelijker en eenduidiger, maar het leven is niet makkelijk en eenduidig. Als je geen woorden hebt voor de complexiteit dan verlies je het vermogen om daar met elkaar over te praten. Bovendien is het antwoord op de onbegrijpelijkheid van bureaucratische taal niet simpele lelijke taal maar helderheid.’

Nieuwsgierig? Luister dan dit interview met Eva Meijer bij De Taalstaat. Of haal het boek bij je lokale boekhandel!