Het afwegingskader van de VNG voor de inzet van social media stelt teleur.

In maart beloofde de VNG als vereniging van alle gemeenten positie in te nemen en de leden te adviseren over hoe met sociale media om te gaan. In plaats daarvan ligt er nu een halfbakken trendanalyse en een afwegingskader waarmee gemeenten het alsnog zelf mogen uitzoeken.

De trendanalyse begint veelbelovend met het schetsen van een democratische basislijn. Dat is fijn, want dat is precies waar we het over moeten hebben: hoe onze democratische waarden met de voeten worden getreden door Big Tech. Helaas wordt dit krachtige frame meteen ontkracht door de basislijn te brengen als 'een minimale set spelregels voor het digitale dorpsplein'. Daarmee zet je basale, democratische waarden (hallo Grondwet?) eerder neer als een gezellig spelletje voor kleuters.

De VNG stelt in de trendanalyse: "Om de democratische digitale publieke ruimte te beschermen nemen gemeenten nu hun verantwoordelijkheid, door koers te kiezen: we beschermen de democratische basislijn en gaan daar ook naar handelen.” Dat moet vervolgens elke gemeente zelf gaan doen aan de hand van een ingewikkeld afwegingskader.

Ik baal ervan dat teams Communicatie bij gemeenten op deze manier zo in de steek worden gelaten. Zij zouden echt veel hebben aan een duidelijke, landelijke beleidslijn.

Het is onbegrijpelijk dat elke gemeente in het bovenstaande afwegingskader zelf de schuifjes mag zetten. Dat is toch een beetje als spelregels die je af en toe best mag overtreden. Of dat de soep toch niet zo heet hoeft te worden gegeten als deze is opgediend. Alsof bij de ene gemeente de democratische basislijn er toch een beetje anders uitziet dan bij de andere.

De VNG had ook zelf platformen als X, Facebook, Instagram, Snapchat en TikTok even door dit afwegingskader kunnen halen. Dan hadden ze meteen voor 342 gemeenten kunnen concluderen dat die platformen niet aan het eerste criterium voldoen en als vereniging van alle gemeenten wél positie kunnen kiezen. Scheelt een hoop werk en discussie in het hele land.

Sterker nog: waarom stapt de VNG niet naar de rechter om deze platformen aan te pakken en laat de kastanjes uit het vuur halen door onder andere Bits of Freedom (die Meta via de rechter succesvol dwong de chronologische tijdlijn weer aan te bieden)?

Ik snap best dat stoppen met de inzet van social media een hele lastige discussie is binnen overheidsorganisaties, omdat er nog steeds een stevig geloof is in het bereiken en betrekken van inwoners via de socials. In mijn volgende artikel leg ik je uit waarom dit gesprek zo lastig is en hoe je dat binnen je team en organisatie op een andere manier kan gaan voeren.